Bankgarantie of waarborgsom: wat is het verschil?

Zodra je een huis koopt en de koopovereenkomst tekent, wil de verkoper zekerheid dat de koop ook echt doorgaat. Die zekerheid geef je met een waarborgsom of een bankgarantie. Beide regelen hetzelfde, namelijk dat er een bedrag klaarligt als jij je afspraken onverhoopt niet nakomt. Het verschil zit in wie dat bedrag neerlegt en wat het je kost.

Hieronder lees je wat een waarborgsom en een bankgarantie precies zijn, wat de kosten zijn, of je je geld terugkrijgt en wanneer je voor welke optie kiest.

Wat is een waarborgsom?

Een waarborgsom is een aanbetaling die je uit eigen geld doet, meestal 10% van de koopsom van de woning. Je stort dat bedrag op de rekening van de notaris, niet bij de verkoper zelf. Het geld blijft daar staan als onderpand tot de overdracht.

De waarborgsom is de zekerheid voor de verkoper dat je de koopovereenkomst nakomt. Gaat de koop door, dan verrekent de notaris het bedrag bij het passeren van de akte met de totale koopsom. Je betaalt het dus niet dubbel, het is een voorschot op wat je toch al kwijt bent. Trek je je zonder geldige reden terug en kun je je niet beroepen op de ontbindende voorwaarden, dan kan de verkoper aanspraak maken op de waarborgsom.

De keerzijde: het geld staat een paar weken of maanden vast. Voor een woning van vier ton praat je al snel over 40.000 euro dat je niet vrij kunt gebruiken tot de sleuteloverdracht.

Wat is een bankgarantie?

Een bankgarantie is een schriftelijke verklaring waarin de bank belooft de waarborgsom aan de verkoper te betalen als jij je verplichtingen niet nakomt. In plaats van zelf geld te storten, laat je je bank garant staan voor datzelfde bedrag van meestal 10% van de koopsom. De bank stuurt de garantie naar de notaris, die hem bewaart tot de overdracht.

Je hoeft dan dus geen tienduizenden euro's vrij te maken. Dat is handig als je spaargeld vastzit in beleggingen of als je het liever achter de hand houdt. De bank rekent hier wel kosten voor, meestal rond 1% van het gegarandeerde bedrag.

Let op één belangrijk punt. Moet de bank daadwerkelijk uitkeren omdat de koop door jouw toedoen niet doorgaat, dan schiet de bank het bedrag voor. Dat voorschot wordt omgezet in een lening die je aan de bank terugbetaalt. De bankgarantie haalt het risico dus niet weg, hij verschuift alleen het moment waarop je moet betalen.

Bankgarantie en waarborgsom naast elkaar

De belangrijkste verschillen op een rij:

Wat kost een bankgarantie?

Een bankgarantie kost meestal ongeveer 1% van het gegarandeerde bedrag. Bij een waarborgsom van 40.000 euro betaal je dus zo'n 400 euro aan je bank. Sommige banken rekenen een vast starttarief of een minimumbedrag, dus vraag vooraf altijd naar de exacte kosten bij jouw geldverstrekker.

Een waarborgsom kost je op papier niets extra. Je legt geen vergoeding neer, maar je mist wel tijdelijk de beschikking over je eigen geld. Zie je dat bedrag liever renderen of houd je het als buffer aan, dan is dat een verborgen kostenpost die je meeweegt.

Krijg je een waarborgsom of bankgarantie terug?

Ja, in de normale situatie krijg je je waarborgsom volledig terug, of beter gezegd: je krijgt hem terug via verrekening. Bij de overdracht trekt de notaris de waarborgsom af van de koopsom, zodat je precies zoveel bijbetaalt als nodig is. Het geld verdwijnt dus niet, het gaat op in de aankoop.

Bij een bankgarantie is er niets om terug te krijgen, want je hebt zelf geen geld gestort. Zodra de akte passeert, vervalt de garantie en ben je alleen de eenmalige kosten aan de bank kwijt. De garantie wordt alleen aangesproken als de koop door jouw schuld afketst.

Is een waarborgsom of bankgarantie verplicht?

Een waarborgsom of bankgarantie is niet wettelijk verplicht, maar staat vrijwel altijd in het koopcontract. In de veelgebruikte NVM-koopovereenkomst is standaard een zekerheidsstelling van 10% opgenomen, meestal binnen enkele weken na het tekenen. Je mag zelf kiezen of je dat met een waarborgsom of met een bankgarantie invult, tenzij de verkoper hierover iets anders heeft afgesproken.

In een krappe markt kan het bieden zonder waarborgsom of met een snelle bankgarantie soms net het verschil maken. Je makelaar adviseert je wat in jouw onderhandeling verstandig is.

Bankgarantie zonder hypotheek of spaargeld

Kun je de waarborgsom niet uit eigen geld betalen, dan biedt een bankgarantie uitkomst. In de praktijk vraag je die meestal aan bij de bank waar je ook je hypotheek regelt, want die kijkt toch al naar je financiën. De geldverstrekker koppelt de garantie dan aan je hypotheekdossier.

Heb je geen hypotheek, bijvoorbeeld omdat je contant koopt, dan kun je alsnog een losse bankgarantie aanvragen. Sommige banken vragen daarvoor een tegenrekening of een blokkering van tegoeden als onderpand. Zit al je vermogen vast en heb je geen hypotheek, dan is dat het gesprek dat je vooraf met je bank of adviseur voert.

De rol van de notaris

Zowel de waarborgsom als de bankgarantie loopt via de notaris. Bij een waarborgsom stort je het bedrag op de derdengeldrekening van het notariskantoor, waar het veilig staat tot de overdracht. Bij een bankgarantie ontvangt de notaris de verklaring van de bank en bewaart die in het dossier.

De notaris bewaakt de afgesproken termijn. Is de zekerheid niet op tijd geregeld, dan stelt hij je in gebreke namens de verkoper. Bij de overdracht verrekent of laat hij de zekerheid vervallen en zorgt hij dat alles klopt voordat de sleutel overgaat.

Welke optie past bij jou?

De keuze hangt vooral af van je financiële situatie. Heb je voldoende vrij spaargeld en vind je het geen probleem dat het even vaststaat, dan is een waarborgsom de eenvoudigste en goedkoopste route. Wil je je geld liever beschikbaar houden of zit het vast, dan betaal je met een bankgarantie een klein bedrag om die ruimte te kopen.

Twijfel je wat in jouw geval slim is? De makelaars van KIJCK. denken graag met je mee, van het bod tot de overdracht. Overweeg je een woning te kopen of verkopen, vraag dan vrijblijvend een gratis waardebepaling aan of neem contact met ons op.

Veelgestelde vragen over bankgarantie en waarborgsom

Wat is het verschil tussen een bankgarantie en een waarborgsom?

Het verschil tussen een bankgarantie en een waarborgsom zit in wie het geld neerlegt. Bij een waarborgsom stort je zelf ongeveer 10% van de koopsom op de rekening van de notaris. Bij een bankgarantie staat de bank garant voor datzelfde bedrag, tegen een vergoeding van rond 1%. Beide geven de verkoper dezelfde zekerheid dat de koop doorgaat.

Wat kost een bankgarantie?

Een bankgarantie kost meestal ongeveer 1% van het gegarandeerde bedrag. Sta je garant voor een waarborgsom van 40.000 euro, dan betaal je zo'n 400 euro aan je bank. Sommige banken hanteren een minimumtarief of vaste startkosten. Vraag daarom vooraf de exacte kosten op bij je geldverstrekker, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Krijg je je waarborgsom terug?

Ja, je waarborgsom krijg je terug via verrekening bij de overdracht. De notaris trekt de gestorte waarborgsom af van de totale koopsom, zodat je precies het resterende bedrag bijbetaalt. Het geld gaat dus op in de aankoop van je woning. Alleen als de koop door jouw schuld afketst en je geen beroep kunt doen op de ontbindende voorwaarden, kan de verkoper de waarborgsom houden.

Is een waarborgsom of bankgarantie verplicht bij het kopen van een huis?

Een waarborgsom of bankgarantie is niet wettelijk verplicht, maar staat vrijwel altijd in de koopovereenkomst. De standaard NVM-koopovereenkomst bevat een zekerheidsstelling van 10% van de koopsom, meestal binnen enkele weken na het tekenen. Je mag zelf kiezen of je dat met een waarborgsom of een bankgarantie invult.

Kun je een bankgarantie krijgen zonder hypotheek?

Ja, je kunt een bankgarantie krijgen zonder hypotheek. Koop je een woning contant, dan vraag je een losse bankgarantie aan bij een bank. Die vraagt vaak wel om een onderpand, zoals een blokkering van tegoeden of een tegenrekening. Regel je wel een hypotheek, dan koppelt de geldverstrekker de bankgarantie meestal aan je hypotheekdossier.

Wat gebeurt er als de bank de bankgarantie moet uitbetalen?

Als de bank de bankgarantie moet uitbetalen, schiet zij het bedrag voor aan de verkoper. Dat gebeurt alleen als de koop door jouw toedoen niet doorgaat en je geen geldige ontbindende voorwaarde hebt. Het voorgeschoten bedrag zet de bank daarna om in een lening die je aan haar terugbetaalt. Een bankgarantie neemt het risico dus niet weg, maar stelt de betaling uit.